2008؛ سال لينوكس دسكتاپ

[Travis]

ماهنامه شبکه - آذر ۱۳۸۶ شماره 83

اشاره :
از سال 1991 كه لينوس توروالدز پروژه درسي خود را به يك سيستم$عامل آزاد و قابل دسترسي براي همگان تبديل كرد و نام «لينوكس» را روي آن گذاشت تا اواسط آن دهه كمتر كارشناس و متخصصي فكر مي$كرد كه اين سيستم$عامل قرار است رنگ و بوي تجاري و كاربردي به خود بگيرد و در قامت يك رقيب براي ديگر سيستم$عامل$هاي تحت شبكه و سرور قدعلم كند، چه رسد به اين$كه اين تصور را داشته باشد كه لينوكس را روي كامپيوترهاي دسكتاپ و خانگي ببيند.

از سال 1991 كه لينوس توروالدز پروژه درسي خود را به يك سيستم$عامل آزاد و قابل دسترسي براي همگان تبديل كرد و نام «لينوكس» را روي آن گذاشت تا اواسط آن دهه كمتر كارشناس و متخصصي فكر مي$كرد كه اين سيستم$عامل قرار است رنگ و بوي تجاري و كاربردي به خود بگيرد و در قامت يك رقيب براي ديگر سيستم$عامل$هاي تحت شبكه و سرور قدعلم كند، چه رسد به اين$كه اين تصور را داشته باشد كه لينوكس را روي كامپيوترهاي دسكتاپ و خانگي ببيند.

اما در اواخر دهه نود، لينوكس جاي خود را در كامپيوترهاي سرور و شبكه تثبيت كرد و روزبه$روز بر قدرتمندي و پايداري خود افزود. با ورود به قرن بيست$ويكم ديگر كمتر كارشناسي را مي$شد يافت كه به كارايي و قابليت$هاي فراوان لينوكس و سيستم$عامل$هاي هم$خانواده آن شك داشته باشد. اما اين پايان لينوكس نبود.

پيشگامان و توسعه$دهندگان لينوكس و دنياي نرم$افزارهاي اپن$سورس و آن$هايي كه اعتقاد به آزادي نرم$افزاري در همه سطوح كاربري كامپيوتر داشتند، هدف تازه و نويني را انتخاب كرده بودند: كامپيوترهاي دسكتاپ. اعلام رسمي اين هدف از سوي اپن$سورسي$هاي دو آتشه با ريشخند و ناباوري سردمداران نرم$افزارهاي تجاري همراه بود. اما كارشناسان اپن$سورس سال 2008 را به عنوان سال لينوكس دسكتاپ برگزيده و تلاش خود را براي نايل آمدن به اين هدف آغاز كرده$اند.

اكنون كه حدود يك ماه به آغاز سال 2008 ميلادي باقي مانده است، نشانه$هاي لينوكس دسكتاپ نمايان شده و بايد اين ادعا را كه سال 2008 از آن لينوكس دسكتاپ است را جدي $بگيريم.
ابتدا بياييد نگاهي گذرا به توزيع$هاي معروف دسكتاپ لينوكس داشته باشيم تا ببينيم اين ادعا كه سال 2008، سال لينوكس دسكتاپ است تا چه حد صحت دارد.

به رغم اين$كه توزيع فدوراكور براي كامپيوترهاي دسكتاپ و كلاينت توسعه داده مي$شود، بيشتر رنگ و بوي شبكه و قابليت$هاي شبكه$اي دارد و مي$توان آن را يك توزيع مخصوص كامپيوترهاي شبكه دانست. اما اين توزيع در حوزه دسكتاپ موفقيت$هايي داشته است كه نبايد آن$ها را ناديده گرفت و بهترين مدعا براي اين حرف، سهم زياد آن از بازار لينوكس دسكتاپ است.

به جز فدوراكور كه در ماه نوامبر نسخه هشتم خود را منتشر كرد، توزيع$هاي $OpenSuSE و Ubuntu نسخه$هاي جديد خود و در حقيقت نسخه$هاي استقبال از سال 2008 را منتشر كردند. اوبونتو موفق$ترين توزيع لينوكس در حوزه كامپيوترهاي خانگي است و در چند سال اخير توانسته است خود را به$عنوان يك رقيب جدي براي ويستاي مايكروسافت معرفي كند.

اتفاقاً نسخه$هايي از اين دوسيستم$عامل به فاصله كمي از يكديگر در سال 2007 منتشر شدند كه موجب شد سايت$ها و مجلات مختلفي از جمله خود ماهنامه شبكه (شماره 79) مقالات تحليلي مقايسه$اي اين دو را منتشر كند. نسخه$هاي جديد اوبونتو هر شش ماه يك$بار منتشر مي$شود و اكنون نسخه 10/7 آن عرضه شده است.

در اين نسخه محيط كاربري گنوم توسعه داده شده و بيشتر از گذشته كاربرپسند شده است. علاوه بر آن افكت$هاي سه بعدي، ابزار جست$وجوي دسكتاپ، بهبود پيكربندي صفحه$نمايش، نصب خودكار چاپگر، پشتيباني از NTFS، مديريت منبع تغذيه كامپيوتر براي مصرف كمتر به خصوص در كامپيوترهاي همراه، ديگر قابليت$هاي جديدي هستند كه به اين نسخه افزوده شده$اند.

ناول نيز يكي از شركت$هاي بزرگي است كه در حوزه لينوكس و نرم$افزارهاي اپن$سورس سرمايه$گذاري$هاي زيادي كرده و در حوزه دسكتاپ و سرور نسخه$هاي مختلفي را توسعه مي$دهد. اين شركت پس از عرضه نسخه OpenSuSE10.2، يك$سال$ونيم روي توسعه نسخه 3/10 زمان صرف كرد؛ مدت$زماني كه با انتقاد بسياري از كارشناسان مواجه شد، اما ناول اين انتقاد را با انتشار نسخه 3/10 پاسخ داد.

ناول در اين نسخه پيشرفت$هاي بسيار بزرگي را صورت داده است كه تا پيش از اين وجود نداشتند. ساده كردن نصب نرم$افزار روي لينوكس، بهبود گرافيك و محيط$هاي كاربري لينوكس، افزودن قابليت$هاي مالتي$مديا، بهبود ابزار YaST كه تقريباً مديريت كل OpenSuSE را برعهده دارد، استفاده از افكت$هاي سه$بعدي و فانتزي دسكتاپ و مجازي$سازي، برخي از تازه$هاي اين نسخه جديد هستند.

توزيع$هاي لينوكس در چند سال اخير در زمينه پشتيباني از سخت$افزار پيشرفت$هاي چشمگيري داشته$اند و با ورود شركت$هاي بزرگ سخت$افزاري به دنياي اپن$سورس، توانسته$اند سازگاري بسيار خوبي ميان هسته لينوكس و سخت$افزارهاي رايج (با افزودن ماجول$هاي مورد نياز به هسته لينوكس) ايجاد كنند.

پارامترهاي مختلفي در موفقيت لينوكس روي دسكتاپ دخيل هستند. از جمله اين پارامترها مي$توان به كاربرپسندي، شركاي تجاري، استقبال شركت$هاي بزرگ از لينوكس براي دسكتاپ، مرتفع كردن نيازهاي كاربران دسكتاپ و فرهنگ$سازي استفاده از لينوكس اشاره كرد. با بررسي نسخه$هاي جديد منتشر شده از لينوكس به نظر مي$رسد كه اين سيستم$عامل بتواند با رقباي تجاري خود به$خصوص مايكروسافت و ويستا مقابله كند و حتي در برخي از بخش$ها از آن قدرتمندتر باشد.

ولي بعد ديگر قضيه وجود شركاي تجاري و استقبال آن$ها از لينوكس است كه بايد منتظر ماند و ديد آيا اين اتفاق مي$افتد و اپن$سورسي$ها مي$توانند براي خود شركاي بزرگي دست و پا كنند و با تشكيل كنسرسيوم$هايي، لينوكس را روي كامپيوترهاي خانگي و دسكتاپ بنشانند يا خير.